Een idee dat begon met één simpele vraag…
Virtual Cities is vandaag misschien al een futuristisch hoogstandje, maar het begon verrassend klein. Eind 2008 kreeg Martin Beuker, hoofd van de afdeling GEO en Data bij de Gemeente Groningen, steeds vaker dezelfde vraag: “Kunnen jullie ook iets in 3D?”
Het antwoord was toen nog simpel: nee.
De afdeling werkte destijds vooral aan basisregistraties en traditionele geo-informatie. Toch veranderde alles toen er vanuit een nieuw project rondom de Zuidelijke Ringweg een aanvraag kwam voor een 3D-uitwerking van een groot gebied. Hoewel de kennis, software en ervaring nog nauwelijks aanwezig waren, besloot Martin de uitdaging toch aan te gaan.
Samen met een lokaal landmeetkundig bureau werd een experiment gestart. Een uitgeprinte kaart van Groningen werd letterlijk doormidden geknipt: beide partijen zouden ieder een helft zelfstandig in 3D uitwerken. Later in 2009 moesten de twee gemaakte werelden weer samenkomen. En dat lukte.
Vrijwel direct daarna volgden nieuwe opdrachten, waaronder het visualiseren van toekomstige tramtrajecten door Groningen. Voor het eerst konden inwoners digitaal door hun toekomstige stad bewegen. Een tijdelijke opstelling in een VVV-locatie op de Grote Markt trok enorme belangstelling. Duizenden bezoekers stonden in de rij om de virtuele stad te ervaren.
Daar werd het zaadje geplant voor wat eindelijk Virtual Cities zou worden.
Geen utopie, maar een stad die écht voelt.
Het achterliggende idee van Virtual Cities is opvallend helder: een digitale stad maken die niet mooier is dan de werkelijkheid, maar juist geloofwaardig.
Waar veel projectvisualisaties draaien om perfecte zonsondergangen, glanzende gebouwen en idyllische straatbeelden, wil Groningen juist de echte stad laten zien — inclusief drukke verkeerssituaties, studenten op straat en de dynamiek die de stad menselijk maak. Volgens Martin ligt daar dan ook echt de kracht.
“Virtual Cities moet inwoners niet overtuigen met een opgepoetst toekomstbeeld, maar hen helpen begrijpen hoe een plek daadwerkelijk gaat voelen. Hoe valt het licht tussen de gebouwen? Wat gebeurt er met verkeersstromen? Hoe ziet een nieuw appartementencomplex eruit vanuit iemands woonkamer? Dat is uiteindelijk veel belangrijker om te kunnen delen dan een prachtig plaatje bij ideaal zonlicht.”
Van weerstand naar gesprek.
Virtual Cities blijkt in de praktijk vooral waardevol tijdens bewonersavonden. Waar nieuwe bouwprojecten normaal gesproken vaak direct op weerstand stuiten, verandert de sfeer zodra mensen letterlijk door hun toekomstige wijk kunnen lopen.
Zo werd eerder tijdens een presentatie duidelijk dat ambulances een senioren complex niet goed zouden kunnen bereiken. Het ontwerp werd daarop aangepast. In een ander project wezen bewoners op gevaarlijke fietsroutes waar Fatbikes hoge snelheden zouden kunnen halen. Het resultaat: een nieuw ontwerp voor een park met kronkelende fietspaden die snelheid afremmen.
“Bewoners zien niet langer abstracte bouwtekeningen, maar ervaren de omgeving alsof ze er al zijn. Dat maakt discussies concreter en constructiever.”
In samenwerking met Innovam/StudioXR
Voor de ontwikkeling van Virtual Cities werkte de Gemeente Groningen samen met Innovam/StudioXR. De rolverdeling was vanaf het begin eigenlijk direct duidelijk. Groningen bracht de visie, data en inhoudelijke inrichting. StudioXR zorgde voor de technische ontwikkeling van de virtuele omgeving.
Volgens Martin zit de kracht vooral in de gedeelde ambitie om écht iets nieuws neer te zetten. Problemen worden snel opgelost, ook buiten kantooruren, en die flexibiliteit zorgt voor vertrouwen.
“De samenwerking met StudioXR verliep eigenlijk heel organisch. Het was geen klassieke opdrachtgever-leverancierrelatie, maar een gezamenlijk ontwikkelproces waarin continu werd geschakeld, getest en verbeterd.”
Een digitale stad die blijft groeien.
Hoewel Virtual Cities nu al indrukwekkend is, ziet Martin Beuker het project vooral als een beginpunt. De “Digital Twin” van Groningen vormt volgens hem het “moederschip” waar steeds meer toepassingen op kunnen worden aangesloten. Denk daarbij aan real-time verkeersinformatie, weersomstandigheden, sensordata en uiteindelijk zelfs AI-gestuurde simulaties van stedelijke processen.
Toch blijft één uitgangspunt centraal staan: de stad moet écht aanvoelen. Geen perfecte utopie, maar een digitale wereld waarin inwoners zichzelf herkennen. Juist daardoor kunnen mensen zich betrokken voelen en eerlijk in gesprek raken over de toekomst van hun stad.
